Rủi ro trái phiếu doanh nghiệp: Các nhóm rủi ro nhà đầu tư cần hiểu

Trái phiếu doanh nghiệp là công cụ nợ được doanh nghiệp sử dụng để huy động vốn trung và dài hạn. Đối với người nắm giữ trái phiếu, nguồn thu thường đến từ tiền lãi trong thời gian đầu tư và khoản gốc được hoàn trả khi trái phiếu đáo hạn.

Trái phiếu doanh nghiệp không phải tiền gửi ngân hàng. Việc trái phiếu được phân phối qua ngân hàng hoặc công ty chứng khoán cũng không đồng nghĩa tổ chức phân phối chịu trách nhiệm thanh toán thay cho doanh nghiệp phát hành, trừ khi có cơ chế bảo lãnh thanh toán cụ thể.

Nhà đầu tư trái phiếu có thể chịu tổn thất khi doanh nghiệp không trả được gốc hoặc lãi đúng hạn, khi trái phiếu khó bán lại, khi giá thị trường suy giảm hoặc khi các điều khoản, tài sản bảo đảm và quyền của trái chủ không tạo ra mức độ bảo vệ như kỳ vọng.

Vì vậy, hiểu rõ rủi ro trái phiếu doanh nghiệp không chỉ là nhìn vào lãi suất mà còn cần xem xét khả năng trả nợ của tổ chức phát hành, cấu trúc của chính trái phiếu, điều kiện thị trường và chất lượng thông tin được công bố.

1. Rủi ro trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Rủi ro trái phiếu doanh nghiệp là khả năng nhà đầu tư trái phiếu chịu tổn thất do tổ chức phát hành không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán hoặc do giá trị, khả năng giao dịch và quyền lợi gắn với trái phiếu bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường, cấu trúc giao dịch hoặc các vấn đề pháp lý.

Không phải tất cả rủi ro đều dẫn tới mất gốc hoặc lãi theo cùng một cách.

Ví dụ, khi doanh nghiệp không đủ khả năng thanh toán trái phiếu đến hạn, đây là rủi ro tín dụng. Nếu doanh nghiệp vẫn trả nợ đầy đủ nhưng nhà đầu tư phải bán trái phiếu trước hạn với mức giá thấp do thị trường thiếu người mua, tổn thất có thể xuất phát từ rủi ro thị trường hoặc thanh khoản.

Ngoài ra, ngay cả khi cùng do một doanh nghiệp phát hành, hai trái phiếu có thể có mức độ rủi ro khác nhau do khác biệt về:

• Tài sản bảo đảm;

• Thứ tự ưu tiên thanh toán;

• Bảo lãnh;

• Covenant;

• Thời hạn;

• Lãi suất;

• Quyền mua lại;

• Các điều khoản bảo vệ trái chủ.

Do đó, đánh giá rủi ro trái phiếu cần xem xét đồng thời tổ chức phát hành và chính công cụ nợ, thay vì chỉ dựa vào mức lãi suất chào bán.

2. Vì sao rủi ro giữa các trái phiếu doanh nghiệp không giống nhau?

Mức độ rủi ro của trái phiếu hình thành từ ba lớp chính.

Thứ nhất là chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành. Doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, đòn bẩy hợp lý, thanh khoản tốt và khả năng tiếp cận nhiều nguồn vốn thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động bất lợi.

Thứ hai là cấu trúc của trái phiếu. Tài sản bảo đảm, bảo lãnh thanh toán, thứ tự ưu tiên, covenant và các điều khoản khác có thể ảnh hưởng đáng kể đến quyền lợi và khả năng thu hồi của trái chủ nếu tổ chức phát hành gặp khó khăn.

Thứ ba là điều kiện thị trường. Lãi suất, thanh khoản thị trường và khả năng tái cấp vốn có thể thay đổi trong suốt vòng đời trái phiếu, ảnh hưởng cả tới tổ chức phát hành lẫn giá trị của trái phiếu trên thị trường thứ cấp.

Kinh nghiệm của thị trường Việt Nam cho thấy rủi ro tín dụng không chỉ mang tính lý thuyết. Theo VIS Rating, tại cuối tháng Q1/2026, giá trị trái phiếu đã phát sinh chậm trả lũy kế tương đương khoảng 11% tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành.

Tuy nhiên, cần phân biệt con số chậm trả lũy kế này với tỷ lệ chậm trả mới phát sinh trong từng năm. VIS Rating dự báo tỷ lệ chậm trả hàng năm khoảng 1,3% trong năm 2026, không đổi so với năm 2025 và thấp đáng kể so với mức 12,2% năm 2023.

Điều này cho thấy tình trạng căng thẳng tín dụng trên thị trường đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm, nhưng không có nghĩa rủi ro đã biến mất. Quan trọng hơn, chỉ số trung bình toàn thị trường không phản ánh chất lượng tín dụng của từng doanh nghiệp và từng trái phiếu cụ thể.

3. Bốn nhóm rủi ro trái phiếu doanh nghiệp chính

Có thể phân loại các rủi ro của trái phiếu doanh nghiệp thành bốn nhóm lớn:

Các nhóm rủi ro trái phiếu doanh nghiệp 

3.1. Rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là khả năng tổ chức phát hành không thể thực hiện đầy đủ và đúng hạn nghĩa vụ trả lãi hoặc gốc trái phiếu.

Đây là một trong những rủi ro nền tảng cần được xem xét khi đánh giá trái phiếu doanh nghiệp.

Khả năng thanh toán không chỉ phụ thuộc vào lợi nhuận kế toán. Một doanh nghiệp có thể báo lãi nhưng vẫn gặp khó khăn trả nợ nếu tiền bị khóa trong hàng tồn kho, các khoản phải thu hoặc dự án chưa tạo được dòng tiền.

Ngược lại, nguồn trả nợ trái phiếu có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau như:

• Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh;

• Tiền mặt tích lũy;

• Thu tiền từ dự án;

• Bán hoặc chuyển nhượng tài sản;

• Vay ngân hàng;

• Phát hành khoản nợ mới;

• Tăng vốn;

• Hỗ trợ tài chính từ công ty mẹ hoặc bên liên quan.

Do đó, khi đánh giá rủi ro tín dụng, vấn đề quan trọng không chỉ là doanh nghiệp đang có bao nhiêu nợ mà còn là nguồn tiền nào sẽ được sử dụng để trả khoản nợ đó khi đến hạn.

Các dấu hiệu có thể làm rủi ro tín dụng tăng gồm:

• Dòng tiền hoạt động yếu;

• Đòn bẩy cao;

• Nghĩa vụ lãi vay lớn;

• Thanh khoản hạn chế;

• Nhiều khoản nợ đáo hạn trong cùng thời gian;

• Hoạt động kinh doanh suy giảm;

• Phụ thuộc lớn vào nguồn vốn bên ngoài;

• Khả năng tiếp cận vốn mới suy yếu.

Rủi ro đáo hạn và tái cấp vốn

Rủi ro tái cấp vốn là một thành phần quan trọng của rủi ro tín dụng.

Một doanh nghiệp không nhất thiết phải tích lũy toàn bộ tiền mặt để trả một khoản trái phiếu lớn khi đáo hạn. Trong thực tế, một phần nghĩa vụ có thể được thanh toán bằng nguồn vay mới hoặc phát hành trái phiếu mới.

Điều này không nhất thiết tạo ra vấn đề nếu doanh nghiệp có hồ sơ tín dụng tốt và khả năng tiếp cận thị trường vốn ổn định.

Rủi ro xuất hiện khi:

• Nhiều khoản nợ đáo hạn tập trung;

• Doanh nghiệp không tích lũy đủ tiền;

• Dòng tiền kinh doanh không đủ bù đắp;

• Khả năng bán tài sản hạn chế;

• Ngân hàng thắt chặt tín dụng;

• Thị trường trái phiếu suy giảm;

• Chi phí huy động vốn mới tăng mạnh.

Khi đó, một doanh nghiệp vẫn đang hoạt động bình thường có thể gặp thiếu hụt thanh khoản tại đúng thời điểm khoản nợ đến hạn.

Có thể hình dung chuỗi rủi ro:

Dòng tiền yếu → nhu cầu tái cấp vốn tăng → khả năng tiếp cận vốn giảm → thiếu thanh khoản → chậm thanh toán gốc/lãi.

Đây là lý do lịch đáo hạn và khả năng tái cấp vốn là những nội dung quan trọng trong phân tích tín dụng trái phiếu. 

3.2. Rủi ro thị trường và thanh khoản

Rủi ro thanh khoản

Rủi ro thanh khoản phát sinh khi người sở hữu trái phiếu muốn bán trước ngày đáo hạn nhưng khó tìm được người mua hoặc chỉ có thể bán với mức giá thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng.

Thanh khoản có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• Quy mô của lô trái phiếu;

• Số lượng nhà đầu tư nắm giữ;

• Mức độ giao dịch trên thị trường thứ cấp;

• Mức độ quen thuộc của thị trường với tổ chức phát hành;

• Chất lượng và tần suất công bố thông tin;

• Kỳ hạn còn lại;

• Điều kiện chung của thị trường vốn.

Điểm quan trọng là khả năng trả nợ và khả năng bán lại trái phiếu là hai vấn đề khác nhau.

Một doanh nghiệp có thể có chất lượng tín dụng tốt nhưng trái phiếu vẫn kém thanh khoản nếu giao dịch ít. Ngược lại, trái phiếu được giao dịch nhiều không đồng nghĩa tổ chức phát hành có rủi ro tín dụng thấp.

Rủi ro lãi suất và giá thị trường

Giá trái phiếu và lãi suất thị trường thường có quan hệ ngược chiều.

Khi lãi suất thị trường tăng, các trái phiếu lãi suất cố định đang lưu hành có thể trở nên kém hấp dẫn hơn so với trái phiếu mới có mức sinh lời cao hơn, khiến giá thị trường của trái phiếu cũ giảm. Trái phiếu có kỳ hạn dài thường nhạy cảm hơn với biến động lãi suất.

Đối với trái phiếu có lãi suất thả nổi, tác động diễn ra theo một cơ chế khác. Khi lãi suất tăng, nghĩa vụ trả lãi của doanh nghiệp phát hành cũng có thể tăng, làm tăng chi phí tài chính và gây áp lực lên dòng tiền. 

Nếu doanh nghiệp cần huy động khoản nợ mới trong môi trường lãi suất cao, chi phí tái cấp vốn cũng có thể tăng theo. 

Vì vậy, lãi suất vừa có thể ảnh hưởng đến giá trái phiếu trên thị trường, vừa có thể ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành.

3.3. Rủi ro từ cấu trúc trái phiếu và tài sản bảo đảm

Hai trái phiếu của cùng một doanh nghiệp không nhất thiết có mức độ rủi ro giống nhau.

Các điều khoản của từng công cụ nợ có thể ảnh hưởng tới cả xác suất xảy ra tổn thất và mức độ thu hồi khi tổ chức phát hành gặp khó khăn.

Tài sản bảo đảm

Có tài sản bảo đảm không đồng nghĩa trái phiếu an toàn tuyệt đối.

Khi xem xét tài sản bảo đảm, cần phân biệt ít nhất các yếu tố:

• Loại tài sản;

• Giá trị thực tế;

• Mức độ biến động giá;

• Tính thanh khoản;

• Tình trạng pháp lý;

• Tỷ lệ giá trị tài sản so với nghĩa vụ được bảo đảm;

• Quyền ưu tiên của trái chủ;

• Khả năng xử lý tài sản khi xảy ra vi phạm;

• Thời gian cần thiết để chuyển tài sản thành tiền.

Ví dụ, một tài sản được định giá cao tại thời điểm phát hành chưa chắc có thể bán được ở mức giá tương tự khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.

Do đó, tài sản bảo đảm chủ yếu tạo thêm nguồn thu hồi khi xảy ra vi phạm nghĩa vụ; nó không thay thế việc đánh giá khả năng trả nợ của tổ chức phát hành.

Thứ tự ưu tiên thanh toán

Mức độ tổn thất cũng phụ thuộc vào vị trí của trái phiếu trong cấu trúc vốn.

Nếu doanh nghiệp có nhiều loại nghĩa vụ nợ, quyền của các chủ nợ đối với tài sản và dòng tiền có thể khác nhau. Trái phiếu có thứ tự ưu tiên thấp hơn có thể chịu tỷ lệ thu hồi thấp hơn nếu giá trị tài sản của doanh nghiệp không đủ đáp ứng toàn bộ nghĩa vụ.

Covenant và các điều khoản bảo vệ trái chủ

Covenant là các cam kết hoặc giới hạn mà tổ chức phát hành phải tuân thủ trong thời gian trái phiếu còn lưu hành.

Tùy từng giao dịch, các điều khoản này có thể liên quan tới:

• Giới hạn vay thêm;

• Duy trì một số chỉ số tài chính;

• Hạn chế phân phối cổ tức;

• Duy trì tài sản bảo đảm;

• Yêu cầu cung cấp thông tin;

• Hạn chế giao dịch với bên liên quan;

• Các sự kiện dẫn đến vi phạm nghĩa vụ.

Covenant không thể loại bỏ rủi ro tín dụng, nhưng một cấu trúc điều khoản phù hợp có thể giúp tăng mức độ bảo vệ và khả năng giám sát của trái chủ.

Ngoài ra, cần xem xét kỹ các điều khoản về:

• Quyền mua lại trước hạn;

• Gia hạn kỳ hạn;

• Hoán đổi trái phiếu;

• Quyền thay đổi điều kiện trái phiếu;

• Điều kiện biểu quyết của trái chủ;

• Sự kiện vi phạm và biện pháp xử lý.

• Coupon cao có đồng nghĩa rủi ro cao?

Không nên đánh giá một trái phiếu chỉ dựa vào mức coupon tuyệt đối.

Mức lãi suất cao hơn có thể phản ánh nhiều yếu tố như kỳ hạn, điều kiện thị trường, thời điểm phát hành hoặc mức độ rủi ro tín dụng mà thị trường yêu cầu được bù đắp.

Một tín hiệu đáng xem xét là khi coupon cao đáng kể so với các trái phiếu có kỳ hạn và mức độ rủi ro tín dụng tương đương.

Trong trường hợp đó, thay vì coi mức lãi suất cao là lợi ích độc lập, cần tìm hiểu nguyên nhân thị trường yêu cầu mức lợi suất cao hơn.

Tương tự, trái phiếu không có tài sản bảo đảm không mặc nhiên đồng nghĩa với rủi ro cao. Một doanh nghiệp có chất lượng tín dụng mạnh vẫn có thể phát hành trái phiếu không bảo đảm. Ngược lại, tài sản bảo đảm cũng không thể bù đắp hoàn toàn cho khả năng trả nợ yếu.

3.4. Rủi ro pháp lý, minh bạch và công bố thông tin

Chất lượng thông tin có vai trò đặc biệt quan trọng trên thị trường trái phiếu bởi nhà đầu tư cần đánh giá cả tổ chức phát hành và điều kiện của từng công cụ nợ.

Rủi ro có thể gia tăng khi:

• Thông tin tài chính thiếu hoặc không cập nhật;

• Công bố thông tin chậm;

• Mục đích sử dụng vốn không rõ ràng;

• Thiếu thông tin về việc sử dụng nguồn tiền huy động;

• Tình trạng tài sản bảo đảm không được cập nhật;

• Điều khoản trái phiếu phức tạp hoặc khó hiểu;

• Quyền của trái chủ trong trường hợp vi phạm không rõ ràng.

Thiếu thông tin không nhất thiết có nghĩa doanh nghiệp sẽ mất khả năng trả nợ. Tuy nhiên, nó làm tăng bất cân xứng thông tin, khiến việc đánh giá và định giá rủi ro trở nên khó khăn hơn.

Khung pháp lý đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam cũng tiếp tục được hoàn thiện. Nghị định 200/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/6/2026 đã bổ sung các yêu cầu nhằm nâng cao tiêu chuẩn phát hành, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu riêng lẻ.

Tuy vậy, quy định pháp lý không thay thế trách nhiệm đánh giá rủi ro của từng công cụ nợ. Việc đáp ứng điều kiện phát hành cũng không đồng nghĩa một trái phiếu không có rủi ro tín dụng.

4. Rủi ro tín dụng chuyển thành tổn thất cho trái chủ như thế nào?

Một điểm thường bị bỏ qua là chậm trả và tổn thất cuối cùng không phải lúc nào cũng giống nhau.

Có thể hình dung quá trình theo ba giai đoạn:

1. Khả năng trả nợ suy yếu

2. Phát sinh vi phạm nghĩa vụ hoặc chậm trả

3. Tái cơ cấu, xử lý tài sản bảo đảm hoặc các biện pháp thu hồi

Tại giai đoạn đầu, dòng tiền, đòn bẩy, thanh khoản và khả năng tái cấp vốn quyết định chủ yếu tới xác suất doanh nghiệp không thực hiện được nghĩa vụ đúng hạn.

Nếu chậm trả đã xảy ra, các yếu tố khác bắt đầu trở nên quan trọng hơn đối với mức độ tổn thất, bao gồm:

• Giá trị tài sản của doanh nghiệp;

• Tài sản bảo đảm;

• Thứ tự ưu tiên giữa các chủ nợ;

• Bảo lãnh;

• Cấu trúc pháp lý;

• Khả năng tái cơ cấu;

• Thời gian xử lý;

• Khả năng thu hồi dòng tiền trong tương lai.

Do đó, hai trái phiếu có cùng tổ chức phát hành vẫn có thể có mức độ tổn thất kỳ vọng khác nhau nếu cấu trúc bảo vệ trái chủ khác nhau.

Đây cũng là lý do cần phân biệt giữa rủi ro tín dụng của doanh nghiệp phát hành và rủi ro tín dụng của một trái phiếu cụ thể.

5. Các yếu tố cần xem xét khi đánh giá rủi ro trái phiếu doanh nghiệp

Thay vì chỉ dựa vào lãi suất, việc đánh giá rủi ro có thể được tổ chức theo sáu câu hỏi chính.

5.1. Tổ chức phát hành có chất lượng tín dụng như thế nào?

Cần xem xét:

• Ngành và mô hình kinh doanh;

• Vị thế cạnh tranh;

• Doanh thu và lợi nhuận;

• Khả năng tạo dòng tiền;

• Đòn bẩy;

• Chi phí lãi vay;

• Thanh khoản;

• Lịch sử thực hiện nghĩa vụ nợ;

• Các nghĩa vụ tiềm tàng.

Một doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhưng dòng tiền yếu và nợ lớn vẫn có thể có hồ sơ tín dụng đáng lưu ý.

5.2. Nguồn tiền nào sẽ được dùng để trả trái phiếu?

Cần xác định nguồn trả nợ dự kiến đến từ:

• Dòng tiền hoạt động;

• Tiền mặt hiện có;

• Thu tiền từ dự án;

• Bán tài sản;

• Vay mới;

• Phát hành trái phiếu mới;

• Hỗ trợ của công ty mẹ;

• Nguồn khác.

Nếu kế hoạch trả nợ phụ thuộc lớn vào việc huy động khoản nợ mới, cần xem xét kỹ khả năng tái cấp vốn trong những điều kiện thị trường kém thuận lợi hơn.

5.3. Điều khoản của trái phiếu bảo vệ trái chủ ở mức nào?

Các yếu tố cần xem xét bao gồm:

• Kỳ hạn;

• Coupon;

• Kịch trả lãi;

• Lịch trả gốc;

• Covenant;

• Quyền mua lại;

• Quyền gia hạn hoặc hoán đổi;

• Sự kiện vi phạm;

• Quyền biểu quyết;

• Thứ tự ưu tiên.

Không nên coi hai trái phiếu của cùng một doanh nghiệp là tương đương nếu cấu trúc điều khoản khác nhau.

5.4. Tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh có giá trị thực chất như thế nào?

Việc tồn tại tài sản bảo đảm chưa đủ.

Cần xem xét:

• Giá trị;

• Tính thanh khoản;

• Tính pháp lý;

• Quyền ưu tiên;

• Khả năng xử lý;

• Mức độ bao phủ nghĩa vụ;

• Chất lượng tín dụng của bên bảo lãnh nếu có.

Điều quan trọng là khả năng thu hồi thực tế, không chỉ giá trị tài sản được ghi nhận trên hồ sơ.

5.5. Trái phiếu có thanh khoản hay không?

Nếu dự kiến nắm giữ tới đáo hạn, biến động giá ngắn hạn có thể ít quan trọng hơn. Nhưng nếu có khả năng cần bán trước hạn, thanh khoản thị trường thứ cấp trở thành yếu tố cần xem xét.

Nhà đầu tư có thể cần xác định:

• Trái phiếu được giao dịch ở đâu;

• Tần suất giao dịch;

• Quy mô giao dịch;

• Khả năng tìm người mua;

• Mức chênh lệch giá khi mua và bán.

5.6. Thông tin tín dụng có đầy đủ và được cập nhật hay không?

Việc đánh giá không nên chỉ dựa trên thông tin tại ngày phát hành.

Chất lượng tín dụng có thể thay đổi trong suốt thời gian trái phiếu lưu hành.

Các nguồn thông tin cần theo dõi có thể bao gồm:

• Báo cáo tài chính;

• Thông tin công bố định kỳ và bất thường;

• Tình hình sử dụng vốn;

• Nghĩa vụ nợ;

• Thay đổi tài sản bảo đảm;

• Các sự kiện tín dụng trọng yếu;

• Xếp hạng tín nhiệm và các lần cập nhật xếp hạng nếu có.

6. Những sai lầm phổ biến khi nhìn nhận rủi ro trái phiếu doanh nghiệp

Một số cách tiếp cận có thể dẫn đến đánh giá chưa đầy đủ về rủi ro.

Chỉ nhìn vào lãi suất. Coupon cao không tự động đồng nghĩa khoản đầu tư hấp dẫn hơn. Mức sinh lời cần được đặt trong tương quan với rủi ro tín dụng và các điều khoản khác.

Coi trái phiếu giống tiền gửi ngân hàng. Hai sản phẩm có đặc điểm rủi ro và cơ chế bảo vệ khác nhau.

Chỉ nhìn vào lợi nhuận doanh nghiệp. Khả năng trả nợ cuối cùng phụ thuộc vào dòng tiền và thanh khoản, không chỉ lợi nhuận kế toán.

Cho rằng có tài sản bảo đảm đồng nghĩa không thể mất vốn. Giá trị và khả năng xử lý tài sản có thể khác đáng kể so với kỳ vọng ban đầu.

Không xem xét lịch đáo hạn. Một doanh nghiệp có hoạt động tốt vẫn có thể gặp áp lực thanh khoản nếu lượng nợ đáo hạn quá lớn trong thời gian ngắn.

Không đọc điều khoản trái phiếu. Covenant, thứ tự ưu tiên, quyền gia hạn và cơ chế xử lý vi phạm có thể ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi của trái chủ.

Dựa vào thông tin tại thời điểm phát hành mà không theo dõi sau đó. Chất lượng tín dụng thay đổi theo thời gian và cần được cập nhật trong suốt vòng đời trái phiếu.

7. Vai trò của xếp hạng tín nhiệm trong đánh giá rủi ro trái phiếu doanh nghiệp

Xếp hạng tín nhiệm không loại bỏ rủi ro và không phải khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ một trái phiếu.

Xếp hạng tín nhiệm cung cấp ý kiến độc lập về mức độ rủi ro tín dụng tương đối của tổ chức phát hành hoặc một công cụ nợ cụ thể.

Đối với xếp hạng tổ chức phát hành, trọng tâm thường là khả năng doanh nghiệp đáp ứng các nghĩa vụ tài chính nói chung.

Đối với xếp hạng một trái phiếu cụ thể, ngoài chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành, việc phân tích có thể cần xem xét thêm cấu trúc của công cụ nợ như:

• Thứ tự ưu tiên;

• Tài sản bảo đảm;

• Bảo lãnh;

• Các cơ chế hỗ trợ;

• Khả năng thu hồi trong trường hợp xảy ra vi phạm nghĩa vụ.

Do đó, xếp hạng tín nhiệm có thể cung cấp một thước đo tham chiếu giúp thị trường so sánh rủi ro tín dụng giữa các tổ chức phát hành và công cụ nợ trên một hệ thống xếp hạng nhất quán.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, việc mở rộng sử dụng xếp hạng tín nhiệm cũng có thể góp phần:

• Tăng tính minh bạch về chất lượng tín dụng;

• Hỗ trợ phân biệt rủi ro giữa các trái phiếu;

• Tạo thêm cơ sở cho quá trình định giá rủi ro;

• Tăng cường kỷ luật thị trường.

Xếp hạng tín nhiệm cần được sử dụng cùng với các thông tin khác về tổ chức phát hành, điều khoản trái phiếu, tài sản bảo đảm, thanh khoản và điều kiện thị trường. Các xếp hạng và nghiên cứu của VIS Rating cũng không phải là khuyến nghị đầu tư.

Kết luận

Rủi ro trái phiếu doanh nghiệp không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có trả được gốc và lãi hay không. Tổn thất của người sở hữu trái phiếu còn có thể đến từ biến động lãi suất, thanh khoản thấp, cấu trúc trái phiếu, tài sản bảo đảm, thứ tự ưu tiên, vấn đề pháp lý hoặc thiếu minh bạch thông tin.

Trong đó, cần phân biệt ba câu hỏi:

Doanh nghiệp có khả năng trả nợ không?

→ Phản ánh chủ yếu rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành.

Nếu doanh nghiệp gặp khó khăn, trái phiếu được bảo vệ và có khả năng thu hồi ở mức nào?

→ Phụ thuộc vào cấu trúc công cụ nợ, tài sản bảo đảm, bảo lãnh và thứ tự ưu tiên.

Nếu cần bán trước hạn, nhà đầu tư có thể thoái vị thế ở mức giá nào?

→ Phản ánh rủi ro thị trường và thanh khoản.

Vì vậy, mức coupon không thể được xem xét tách biệt khỏi rủi ro. Một cách tiếp cận có hệ thống cần bắt đầu từ chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành, xác định nguồn trả nợ, phân tích cấu trúc trái phiếu và các lớp bảo vệ trái chủ, sau đó mới xem xét mức lợi suất mà công cụ nợ cung cấp.

Xếp hạng tín nhiệm độc lập có thể bổ sung một góc nhìn chuẩn hóa và có khả năng so sánh về rủi ro tín dụng, hỗ trợ nâng cao tính minh bạch của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.